Sáng nay, trong lúc một con AI của tôi đang chạy để viết bài cho blog, tôi lướt thấy một quảng cáo dạy edit video bằng công cụ AI. Chỉ vài giây sau, trong đầu tôi bật lên đúng cái câu mà có lẽ bạn cũng từng nghe thấy trong đầu mình: “Cái này hot quá, không học chắc mình tụt lại mất.”
Tôi đóng quảng cáo đó lại. Không phải vì nó dở, mà vì tôi đã có câu trả lời cho mình từ lâu rồi. Và câu trả lời đó gần như chẳng liên quan gì đến chuyện công cụ hay hay dở.
Ba thứ phải đủ thì mới đi được đường dài
Bài học này tôi học từ thầy Phạm Thành Long, người ảnh hưởng trực tiếp đến con đường làm marketing của tôi. Muốn làm bất cứ việc gì cho ra kết quả, bạn cần đủ ba thứ, theo đúng thứ tự.
Đầu tiên là tư duy đúng: bạn tin điều gì về công việc này, về khách hàng, về cách tiền được tạo ra. Kế đến là chiến lược đúng: bạn chọn đánh ở đâu, bỏ qua cái gì, đi bằng con đường nào. Cuối cùng mới là hành động đúng: bạn thực sự làm gì mỗi ngày.
Nghe thì đơn giản. Nhưng để ý mà xem, gần như toàn bộ nội dung đang tràn ngập mạng xã hội hôm nay chỉ nằm ở tầng thứ ba. Và trong tầng thứ ba đó, người ta lại chỉ chăm chăm nói về một mảnh rất nhỏ của nó: công cụ.
Công cụ nằm ở tầng thấp nhất của hành động
Đương nhiên, khi bắt tay vào làm thì phải có công cụ. Không ai viết bài bằng ý chí, cũng không ai dựng video bằng niềm tin. Nhưng bản thân tôi không đặt công cụ lên hàng ưu tiên, vì một lý do rất cụ thể: công cụ chỉ đúng cho một thời điểm.
Cái bạn thức đêm học hôm nay, hai năm nữa có thể đã bị thứ khác thay thế, hoặc chính nó đổi giao diện tới mức bạn phải học lại từ đầu. Tư duy thì khác. Hiểu vì sao khách hàng mua hàng, hiểu vì sao một lời mời có kết quả rõ ràng luôn thắng một lời mời mơ hồ — những thứ đó không có hạn sử dụng.
Vì sao có AI rồi mà nhiều người vẫn thức tới 3 giờ sáng?
Từ lúc AI bùng nổ, tôi thấy “các thầy” mọc lên khắp nơi. Và cùng với họ là một thứ lan còn nhanh hơn cả công nghệ: cảm giác sợ bị bỏ lại phía sau.
Cảm giác đó không tự nhiên mà mạnh lên. Nó được đẩy tới đỉnh điểm bằng những tiêu đề kiểu “không biết cái này là bạn hết cửa”, bằng những buổi live đếm ngược. Và đây chính là lý do nhiều người bạn của tôi thức tới 2, 3 giờ sáng để cày công cụ. Cày xong một cái, tuần sau lại có cái mới, lại cày tiếp.
Tôi thấy có gì đó sai sai ở đây. Nếu có AI mà chúng ta phải làm nhiều việc hơn, thức khuya hơn, mệt hơn, thì rốt cuộc ai đang phục vụ ai?
AI phóng đại những gì đã có sẵn trong đầu bạn
Đây là điều tôi tin chắc nhất sau một thời gian làm việc với AI mỗi ngày: AI không tự tạo ra chất lượng, nó chỉ phóng đại những gì đã có sẵn trong đầu bạn.
Hiểu đơn giản thì nó giống một cái loa công suất lớn. Bạn hát hay, cả xóm nghe thấy hay; bạn hát sai nốt, cả xóm cũng nghe rõ cái sai đó, chỉ là to hơn. Người hiểu khách hàng của mình sẽ ra prompt sắc, đọc kết quả là biết ngay chỗ nào lệch, sửa trong ba mươi giây. Còn người chưa hiểu gì về khách hàng thì nhận về một bài trôi chảy, nghe rất kêu, mà đọc xong không ai muốn mua gì. Tệ hơn, họ không nhận ra là nó dở, nên bấm đăng luôn.
Chính vì vậy, bước kiểm tra lại thứ AI vừa tạo ra quan trọng không kém bước ra lệnh cho nó. Đó là chuyện tôi đã trả giá để học.
Bài học từ marketing thế kỷ trước: công cụ đổi, nguyên lý ở lại
Hãy lùi lại vài chục năm. Ngày xưa, một doanh nghiệp muốn làm marketing gần như chỉ có vài lựa chọn: lên radio, lên tivi, lên báo, hoặc phát tờ rơi. Chỉ vậy thôi. Và tất cả đều phục vụ đúng hai việc: truyền thông và bán hàng.
Thời nay thì nhiều hơn. Chúng ta có toàn bộ công cụ của thế kỷ trước, cộng thêm video. Tôi cố tình không gọi là “làm YouTube”, vì YouTube chỉ là một nơi lưu video; ngoài nó còn Facebook, còn TikTok, còn cái sẽ ra đời năm sau mà giờ chưa ai biết tên. Nên tôi gọi chung là video marketing.
Nhìn theo cách đó, bạn sẽ thấy một điều rất rõ: tên nền tảng thay đổi liên tục, nhưng nguyên lý bên dưới thì đứng yên. Làm kinh doanh thì bắt buộc phải làm marketing — câu đó đúng thời radio, đúng thời tivi, đúng thời Facebook, và sẽ còn đúng cả khi AI viết giúp bạn cả trăm bài một ngày.
Vậy nên học gì trước?
Tôi chọn học những thứ tổng quát trước. Tôi đào thật sâu vào tư duy của những người đi trước — thầy của tôi, và những tác giả tôi sưu tầm trong tủ sách — vì họ ảnh hưởng đến cách tôi thiết kế cả hành trình đưa một người từ lúc mới biết tôi cho tới lúc họ quyết định mua. Còn công cụ, tôi học sau, học nhanh, học vừa đủ để làm được việc.
Thứ tự này quyết định rất nhiều. Người có tư duy vững thì cầm công cụ nào cũng ra kết quả; người chỉ có công cụ thì mỗi lần nó đổi là một lần phải làm lại từ đầu.
Có thể bạn đang nghĩ: “Nói vậy chứ không học công cụ thì làm sao theo kịp?” Tôi không bảo bạn đừng học, tôi chỉ đề nghị đổi lại thứ tự. Mỗi lần thấy một công cụ mới, thay vì hỏi “học cái này mất bao lâu”, hãy hỏi trước: “Nó giúp tôi làm nhanh hơn việc gì mà tôi vốn đã phải làm?” Nếu không trả lời được, khả năng cao là bạn chưa cần nó.
Kết luận
Công cụ AI là một món quà, thật sự. Nhưng là món quà cho người đã biết mình đang đi đâu. Tư duy đúng, chiến lược đúng, hành động đúng — công cụ chỉ là một phần rất nhỏ nằm trong cái thứ ba.
Hãy hình dung một năm nữa, khi danh sách công cụ hot hôm nay đã thay gần hết. Người còn đứng vững không phải người cày nhiều nhất, mà là người hiểu rõ nhất mình đang làm gì và làm cho ai. Nên lần tới, khi một quảng cáo công cụ mới đập vào mắt, hãy hít một hơi và tự hỏi: mình đang thiếu công cụ, hay đang thiếu một câu trả lời rõ ràng hơn?
Lưu Nguyễn Xuân Hữu cảm ơn bạn đã đọc tới đây trên HUU.vn. Mong hôm nay bạn ngủ sớm hơn một chút, và để AI làm giúp mình phần việc lặp đi lặp lại.
Leave a Reply